مقالات
علت نشت کیسه کلوستومی چیست؟ راهنمای جلوگیری از نشتی و آسیب پوست
علت نشت کیسه کلوستومی همیشه خرابی خود کیسه نیست. اندازه نامناسب دهانه چسب، رطوبت پوست، تغییر شکل شکم، پرشدن بیش از حد کیسه یا اتصال نادرست قطعات می‌توانند در نشتی نقش داشته باشند. برای پیدا کردن مشکل، ابتدا مشخص کنید خروجی از زیر صفحه چسب‌دار، محل اتصال قطعات یا انتهای کیسه بیرون آمده است.
کلوستومی که با املای «کولوستومی» هم نوشته می‌شود، مسیر خروج مدفوع از روده بزرگ به استوما روی شکم است. این راهنما درباره بررسی نشتی و مراقبت روزمره است؛ انتخاب کیسه و تغییر روش مراقبت باید با آموزش پرستار آشنا با مراقبت استوما و دستور محصول هماهنگ باشد. [۴] [۵]
پیش از بررسی علت نشت کیسه کلوستومی، نشانه‌ها را بشناسید
گاهی مدفوع به لباس یا سطح بیرونی کیسه می‌رسد؛ گاهی هم فقط زیر چسب حرکت می‌کند و از بیرون دیده نمی‌شود. هنگام تعویض، وجود خروجی روی پوست یا پشت صفحه چسب‌دار را بررسی کنید. سوزش، خارش یا تغییر ظاهر چسب می‌تواند نیاز به بررسی داشته باشد، اما هر قرمزی پوست الزاماً به معنی نشتی یا حساسیت به کیسه نیست. [۳]
| محل مشاهده نشتی | چه چیزی بررسی شود؟ |
|---|---|
| زیر صفحه چسب‌دار | اندازه دهانه، خشکی پوست، چین‌ها و وضعیت چسبندگی |
| اتصال کیسه و صفحه در مدل دو‌تکه | سازگاری قطعات و بسته‌شدن اتصال مطابق دفترچه |
| خروجی کیسه تخلیه‌شونده | روش بستن انتها و سلامت بست یا قسمت تاشونده |
| بدنه کیسه | پارگی یا آسیب قابل‌مشاهده و لزوم تعویض وسیله آسیب‌دیده |
۷ علت نشت کیسه کلوستومی و نکات بررسی آن‌ها
۱. دهانه صفحه چسب‌دار با استوما متناسب نیست
در بررسی علت نشت کیسه کلوستومی، اندازه دهانه صفحه چسب‌دار را با استوما تطبیق دهید. دهانه خیلی بزرگ، پوست اطراف استوما را در تماس با خروجی قرار می‌دهد. دهانه بیش از حد تنگ هم انتخاب درستی نیست. اندازه و شکل استوما ممکن است با گذشت زمان تغییر کند؛ بنابراین الگوی قدیمی را همیشه مناسب فرض نکنید. اندازه‌گیری و آماده‌سازی کیسه قابل‌برش را طبق آموزش انجام دهید؛ کیسه از پیش برش‌خورده ممکن است به برش نیاز نداشته باشد. [۱] [۹]
۲. آیا رطوبت پوست علت نشت کیسه کلوستومی است؟
آب باقی‌مانده پس از نظافت یا رطوبت جمع‌شده در چین پوست می‌تواند اتصال چسب را مختل کند. پیش از نصب، پوست باید تمیز و کاملاً خشک باشد. اگر سطح پوست ترشح دارد یا خشک نمی‌شود، صرفاً با فشار بیشتر روی چسب مشکل را حل‌شده فرض نکنید؛ علت رطوبت و وضعیت پوست باید ارزیابی شود. [۱] [۵]
۳. شکل شکم یا موقعیت استوما با صفحه انتخابی سازگار نیست
برای یافتن علت نشت کیسه کلوستومی، شکل شکم را هم بررسی کنید؛ چین پوست، فرورفتگی، تغییر وزن یا برجستگی اطراف استوما ممکن است روی نشستن صفحه اثر بگذارد. اگر نشتی با نشستن، خم‌شدن یا حرکت تکرار می‌شود، وضعیت بدن و تناسب محصول بررسی شود. صفحه تخت یا محدب و لوازم کمکی برای همه بیماران یکسان انتخاب نمی‌شوند؛ تغییر نوع صفحه را با پرستار استوما مطرح کنید. [۲]
۴. کیسه بیش از حد پر شده یا خروجی در بالای آن جمع می‌شود
برای کیسه تخلیه‌شونده، معمولاً تخلیه هنگام رسیدن محتویات به حدود یک‌سوم تا نصف ظرفیت توصیه می‌شود؛ آموزش مدل خودتان اولویت دارد. در بعضی بیماران، مدفوع به‌جای پایین رفتن، اطراف استوما جمع می‌شود؛ این حالت «پنکیکینگ» نام دارد. تجمع گاز هم می‌تواند کیسه را متورم کند. درباره تکرار این مشکلات و انتخاب کیسه مناسب با تیم مراقبت صحبت کنید. [۴] [۶]
۵. اتصال قطعات یا انتهای کیسه درست بسته نشده است
در مدل دو‌تکه، اتصال کیسه به صفحه و در مدل تخلیه‌شونده، بستن انتها باید مطابق راهنمای همان محصول باشد. شیوه بستن یک مدل را به مدل دیگر تعمیم ندهید. اگر نشتی از بست یا اتصال است، عوض‌کردن کرم یا بزرگ‌تر کردن دهانه چسب، علت اصلی را برطرف نمی‌کند.
۶. برنامه تعویض با وضعیت بیمار و محصول هماهنگ نیست
ماندن طولانی صفحه می‌تواند به فرسودگی چسب منجر شود؛ تعویض بی‌دلیل و مکرر هم ممکن است پوست را تحریک کند. زمان تعویض کیسه یک‌تکه، دو‌تکه و انواع بسته یا تخلیه‌شونده را یکسان ندانید. برنامه را با دستور محصول و تجربه بیمار تنظیم کنید؛ در نشتی تأییدشده از زیر چسب، منتظر موعد معمول تعویض نمانید. [۵] [۴]
۷. باقی‌مانده یک محصول پوستی، چسبندگی را کم کرده است
برای بررسی علت نشت کیسه کلوستومی، محصولات پوستی استفاده‌شده را هم مرور کنید. بعضی کرم‌های چرب، شوینده‌ها یا دستمال‌های دارای مواد مرطوب‌کننده ممکن است لایه‌ای باقی بگذارند که مانع چسبندگی شود. این به معنی ممنوع بودن همه کرم‌های محافظ نیست؛ برخی محصولات مخصوص استوما برای سازگاری با چسب طراحی شده‌اند. نام دقیق محصول، محل مصرف و روش استفاده مهم است. [۶] [۸]
برای بررسی علت نشت کیسه کلوستومی از کجا شروع کنیم؟
اگر خروجی به زیر چسب رسیده است، ادامه تماس آن با پوست را با چسب‌زدن روی لبه‌ها پنهان نکنید. سیستم نشتی‌دار باید طبق آموزش تعویض شود و علت بررسی شود. اگر در تعویض مهارت ندارید، از فرد آموزش‌دیده یا خدمات تعویض کیسه کلوستومی در منزل کمک بگیرید. [۴]
- محل نشتی را مشخص کنید: زیر چسب، اتصال قطعات، خروجی یا بدنه کیسه.
- وسایل مناسب را آماده کنید: کیسه جایگزین، دستمال نرم، آب و لوازم تجویزشده در دسترس باشند.
- هنگام برداشتن، پوست را بررسی کنید: جای خروجی، قرمزی، سوزش یا آسیب را یادداشت کنید.
- علت را پیگیری کنید: برای نشتی تکرارشونده، تناسب وسیله و روش مراقبت با پرستار مرور شود.
چسب بیشتر همیشه راه‌حل نیست. نوار کمکی ممکن است در شرایط مشخص کاربرد داشته باشد، اما جای تعویض سیستم نشتی‌دار یا اصلاح اندازه و تناسب صفحه را نمی‌گیرد. [۵]
مراقبت از پوست اطراف استوما؛ بدون سابیدن و مواد اضافی
برای نظافت معمول، آب تمیز ولرم و دستمال نرم کافی است، مگر تیم درمان برای شرایط خاص دستور دیگری داده باشد. پوست را به‌آرامی خشک کنید و پیش از نصب، رطوبت باقی‌مانده را بررسی کنید. برای تمیزتر شدن، پوست را نسابید و مواد ضدعفونی‌کننده یا شوینده اضافی را خودسرانه وارد برنامه نکنید. [۹]
جدا کردن سریع و خشن صفحه یا پاک‌کردن شدید پوست هم می‌تواند قرمزی و درد ایجاد کند؛ حتی اگر نشتی وجود نداشته باشد. اگر پوست زخم، مرطوب یا دردناک است، به‌جای آزمودن چند محصول پشت‌سرهم، ارزیابی پرستار استوما را پیگیری کنید. [۳]
آیا کرم محافظ پوست جلوی نشتی کیسه را می‌گیرد؟
کرم محافظ، جای اصلاح اندازه دهانه یا انتخاب صفحه مناسب را نمی‌گیرد. کرم، حلقه آب‌بندی، خمیر استوما و پودر، نقش یکسانی ندارند. انتخاب آن‌ها باید بر اساس علت مشکل باشد؛ استفاده هم‌زمان از چند لایه محصول بدون آموزش، راه‌حل عمومی نشتی نیست. [۲] [۸]
در فروشگاه ثمین پلاس می‌توانید مشخصات کرم بریر کامفیل کلوپلاست و کرم کانوین کلوپلاست را بررسی کنید. این دو را صرفاً به‌دلیل عنوان «محافظ پوست» جایگزین یکدیگر یا مناسبِ زیر چسب استوما فرض نکنید. پیش از انتخاب، نام دقیق روی بسته، کاربرد مجاز و سازگاری با چسب را با پرستار و راهنمای همان محصول تطبیق دهید.
برای پیدا کردن علت نشت کیسه کلوستومی، چه چیزهایی ثبت کنیم؟
برای شناسایی علت نشت کیسه کلوستومی، زمان و محل شروع مشکل را ثبت کنید تا پرستار بتواند الگوی آن را بررسی کند. به‌جای عبارت کلی «کیسه خوب نیست»، جزئیات هر بار را بنویسید. [۵]
- نام مدل کیسه و صفحه، و زمان آخرین تعویض؛
- محل شروع نشتی و ارتباط آن با حرکت، خواب یا پرشدن کیسه؛
- سوزش، خارش، درد یا تغییر ظاهر پوست؛
- هر تغییر تازه در محصول یا روش نظافت.
خانواده می‌تواند وسایل جایگزین را آماده نگه دارد و ثبت موارد را پیگیری کند. اگر بیمار در انجام این کارها کمک می‌خواهد، هنگام هماهنگی پرستار بیمار در منزل، نیاز به تجربه و آموزش در مراقبت استوما را مشخص کنید؛ عنوان کلی مراقب یا پرستار، به‌تنهایی مهارت این کار را نشان نمی‌دهد.
چه زمانی نشتی یا تغییر پوست نیاز به پیگیری پزشکی دارد؟
اگر علت نشت کیسه کلوستومی روشن نیست و مشکل تکرار می‌شود، یا پوست دردناک و آسیب‌دیده است، با پرستار استوما یا پزشک صحبت کنید. فرورفتگی استوما و برجستگی تازه اطراف آن هم باید بررسی شود. برای مشکلات عمومی همراه، می‌توان درباره ویزیت پزشک عمومی در منزل هماهنگ کرد؛ ضرورت ارجاع به جراح یا مرکز درمانی به وضعیت بیمار بستگی دارد. [۷]
درد شدید شکم، استفراغ، خون‌ریزی زیاد از استوما یا داخل کیسه، تب و لرز، یا توقف خروجی برای مدتی بسیار طولانی‌تر از الگوی معمول بیمار، نیازمند ارزیابی فوری است. این علائم را صرفاً مشکل چسبندگی ندانید. در وضعیت شدید یا بدحالی با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید و برای رسیدن خدمات مراقبتی منتظر نمانید. [۷]
هماهنگی مراقبت از بیمار دارای کلوستومی در تهران و کرج
اگر برای بررسی علت نشت کیسه کلوستومی و انجام مراقبت در منزل به کمک نیاز دارید، امکان ارائه خدمت را با ثمین پلاس هماهنگ کنید. هنگام درخواست، نوع استوما، مدل کیسه، سابقه نشتی و وضعیت پوست را اعلام کنید. مهارت موردنیاز نیرو، لوازم مصرفی، زمان مراجعه و هزینه خدمت و رفت‌وآمد باید پیش از ثبت درخواست مشخص شوند.
برای تماس آماده باشید: نام محصول روی بسته و یادداشت زمان نشتی را در دسترس داشته باشید. اگر قرار است تصویر وضعیت پوست ارسال شود، ابتدا شیوه ارسال و اطلاعات موردنیاز را با مرکز هماهنگ کنید.
پرسش‌های متداول درباره علت نشت کیسه کلوستومی
آیا برند نامناسب تنها علت نشت کیسه کلوستومی است؟
خیر؛ اندازه دهانه، شکل بدن، رطوبت پوست و روش استفاده هم مهم‌اند. پیش از تعویض برند، محل و الگوی نشتی بررسی شود. [۲]
آیا می‌توان کیسه نشتی‌دار را فقط با چسب بیشتری محکم کرد؟
اگر خروجی زیر صفحه چسب‌دار رفته است، چسب روی لبه‌ها جای تعویض سیستم را نمی‌گیرد. وسایل کمکی باید برای علت مشخص و طبق آموزش انتخاب شوند. [۴]
آیا هر قرمزی اطراف استوما نشانه نشتی است؟
خیر؛ برداشتن خشن چسب یا سابیدن پوست هم می‌تواند تحریک ایجاد کند. علت قرمزی مداوم یا دردناک باید بررسی شود. [۳]
کیسه کلوستومی را هر چند روز تعویض کنیم؟
نوع سیستم و دستور محصول اهمیت دارد؛ یک عدد ثابت برای همه کیسه‌ها مناسب نیست. برنامه معمول را با پرستار تعیین کنید و نشتی زیر چسب را تا موعد بعدی باقی نگذارید. [۵]
آیا بزرگ بودن دهانه چسب می‌تواند علت نشت کیسه کلوستومی باشد؟
بله؛ دهانه بزرگ‌تر ممکن است پوست بیشتری را در تماس با خروجی قرار دهد. اندازه باید با شکل و اندازه استوما متناسب باشد. [۱]
آیا هر کرم محافظی برای زیر چسب کیسه مناسب است؟
خیر؛ کاربرد و دستور هر محصول متفاوت است. سازگاری با چسب و روش استفاده را از راهنمای همان محصول و تیم مراقبت بررسی کنید. [۶] [۸]
برای پیدا کردن علت نشت کیسه کلوستومی، محل نشتی، تناسب دهانه، وضعیت پوست و روش استفاده را کنار هم بررسی کنید. نشتی تکرارشونده را به یک اتفاق عادی تبدیل نکنید. این راهنما جای آموزش عملی و ارزیابی اختصاصی بیمار را نمی‌گیرد.
منابع پزشکی و راهنماهای مراقبت
- Coloplast؛ تناسب دهانه و نصب روی پوست تمیز و خشک
- Coloplast Charter؛ نشتی و تناسب کیسه با شکل بدن
- Coloplast Charter؛ علائم نشتی و تحریک ناشی از جدا کردن چسب
- Memorial Sloan Kettering؛ مراقبت، تخلیه و تعویض سیستم کیسه
- UOAA؛ علت‌های نشتی و ثبت الگوی تکرار آن
- Oxford University Hospitals؛ مشکلات رایج استوما و مراقبت از پوست
- NHS؛ عوارض کلوستومی و علائم نیازمند ارزیابی فوری
- Coloplast؛ نمونه دستور مصرف کرم محافظ مخصوص استوما، Brava Barrier Cream
- Coloplast Charter؛ وسایل آماده‌سازی و نظافت پیش از نصب کیسه